विश्वातील पहिल्या ताऱ्यांच्या संभाव्य खुणांचा शोध; वेबच्या निरीक्षणांत १७ आकाशगंगांचा विशेष समूह.

विज्ञान वार्ता, ३० सप्टेंबर : विश्वातील पहिल्या पिढीच्या ताऱ्यांच्या रासायनिक खुणा शोधण्याच्या प्रयत्नांना नव्या संशोधनातून दिशा मिळाली आहे. जेम्स वेब अवकाश दुर्बिणीच्या माहितीवर आधारित अभ्यासात जड मूलद्रव्यांचे प्रमाण अत्यल्प असलेल्या १७ आकाशगंगांचा समूह नोंदवण्यात आला आहे. संशोधनलेख २९ सप्टेंबरला ‘नेचर ॲस्ट्रॉनॉमी’मध्ये प्रसिद्ध झाला.

या आकाशगंगांमधील जड मूलद्रव्यांचे सरासरी प्रमाण सूर्याच्या तुलनेत सुमारे तीन टक्के आहे. कमी रासायनिक उत्क्रांती झालेल्या अशा परिसरात आद्य ताऱ्यांच्या खुणा टिकून राहण्याची शक्यता संशोधकांनी मांडली आहे.
हा समूह एका दूरच्या क्वासारच्या दिशेत नोंदवलेल्या शोषक वायूजवळ आहे. त्या वायूमधील कार्बन आणि सिलिकॉनचे सापेक्ष प्रमाण पहिल्या पिढीच्या ताऱ्यांच्या रासायनिक योगदानाशी सुसंगत असल्याचे पूर्वी सुचवण्यात आले होते. नवीन निरीक्षणांनी त्या परिसराची वैशिष्ट्ये समजण्यास मदत केली आहे.
‘पॉप्युलेशन थ्री’ म्हणून ओळखली जाणारी पहिली तारापिढी प्रामुख्याने हायड्रोजन आणि हेलियमपासून तयार झाली होती. त्यांच्या संभाव्य रासायनिक खुणांचा अभ्यास विश्वाच्या सुरुवातीच्या उत्क्रांतीविषयी माहिती मिळवण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.